స్వ"గతం"

చెక్కుడురాయిమేడ వీధి                         తడిపొడిగోడలు

మెట్లకింది గది                                        పెచ్చులూడి   రాలుతున్న సున్నం

కటకటాల గవాక్షం                                  పొడలుపొడలుగా అలుముకున్న నాచు

రెండంతస్థుల మేడ  

వీధి మొగలో 

ద్వారానికి అతికించిన                               నాతో మరోజీవి

మూరపొడుగు ముతకగుడ్డఫై                    అద్దెలేని సహజీవనం

ప్రాపంచికవరదాత వినాయకుడు                గోడమీది బల్లి , మాలో తేడా అది నిరాహారి 

జీతం నూరులో నాలుగో భాగం                   యంత్రాల లయబద్ధ శబ్దాలమధ్యలో

 వ్యాపారగృహంలో  చిరుద్యోగం                    చెవులు చిల్లిపడే కూతలు ,ప్రయాణీకుల సందడి

సుబ్బయ్య భోజనశాలలో భక్షణం                మోతకూలీల చెవులుమోతెక్కించే కేకలు

తన కొడుకుకు విద్యాశిక్షణం                        పదిన్నరకు నిశీధిలో

 వాల్తేరు రైలుస్టేషన్కి సాయంవ్యాహ్యాళి          చీకటి ఏకాంత స్థావరానికి తిరుగుప్రయాణం

కాలందొర్లిస్తే గదిలో గుడ్డిదీపం నూనె తొందరగా అవదు ఖాళి 

మేనత్త నివాసం గోదావరీతీర గ్రామంలో                        వధువుగా నాతో గృహప్రవేశం జరగకున్నా

అత్త మరిది కూతురికి ఈ దౌర్భాగ్యుడికి ప్రధానం            తరచుగా తలపుల్లో అవతరిస్తుంది

ఇప్పుడు ఋజువైనట్లు ,పెట్టింది సుముహూర్తం              ఉప్పాడ పట్టుచీరలో ,నుదుట కళ్యాణతిలకంతో

అప్పుడే మనం పలాయనం చిత్తగించాం                        

అమ్మాయికి ఆపద తప్పించిన అదృష్టం                         

నాపై కూడా విసిరిందో కటాక్షవీక్షణం

రిక్షాలపై ఖర్చు పెరిగింది జీతంలో తరుచు తరుగుదల          

వీధిమలుపులో  రాశులుపడిన మామిడితొక్కలు రాళ్లు        

 పనసపండు దళసరి తొక్కలు ,చేపల పొలుసులు,               

 చచ్చినపిల్లులు ,దేవుడికే తెలియాలి మిగిలిన చెత్త.             

తరిగినజీతంలా విరిగిన చిల్లుల గొడుగు 

ఉద్యోగశాల వస్త్రాలు గోపాలుడిఆత్మలా రసమయాలు 

తేమగా ఉన్న గదిలో అడుగిడితే         

  చీకటినీడలా చిక్కటి వాన  

 వలలో చిక్కిన మెకంలా అపస్మారకంలో అచేతనంగా               

నేనేమో కాళ్ళుచేతులు కట్టబడి 

అర్థమృత ప్రపంచానికి బందీగా 

వీధి చివరన నివసించే కన్నయ్య 

 మధ్యపాపిడిలో చక్కగా అటు ఇటు వేరయిన జుట్టు 

విశాల నయనాలు కళాత్మక  నైపుణ్యం 

మురళీవాదనంలో  అభిరుచి 

అప్పుడప్పుడు భీతికొల్పే వీధిగాలిలో 

విషాదనిషాదాలు  తేలియాడతాయి 

కొన్నిసార్లు దట్టమైన చీకటిరాత్రిలో ,సంధ్య కనువెలుగులలో 

మధ్యాన్నపు  వెలుగునీడలక్రీడలో ఒకసాయంత్రం 

ఆకస్మాత్తుగా సింధుభైరవిరాగం కాటేస్తుంది 

ఆకాశం ప్రతిధ్వనించేలా 

నిత్యవిషాదంలో విడిపోయిన విరహపుజంటతో 

అధాటున అవగతమయినది  వీధి ఒక భ్రాంతి భ్రమ 

తప్పతాగిన మైకంలో వదిరిన విషయాల్లా 

హఠాత్తుగా గుండెలోకదలిక 

అక్బర్ పాదూషా కి చిరుద్యోగి రామారావు కి మధ్య తేడాలేదు 

వేణువువిషాదాలాపనలో  జనించినరాగాలలో 

శిథిలమైన గొడుగు, వైభవపురాజఛత్రం 

ఏకంగా వైకుంఠద్వారంవైపు  పైకెగుస్తాయి 

ఆ అనంత సూర్యాస్తమయంలో 

ఎక్కడ సంగీతం సత్యమో శివమో సుందరమో 

అక్కడ గోదావరి ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది 

నదీతటాల కొబ్బరిచెట్ల దట్టపునీడల్లో 

ప్రాంగణంలో ఆమె వేచిఉంది

ఉప్పాడ పట్టుచీరలో ,నుదుట కళ్యాణతిలకంతో  

 

 

                                                                                           

 

                                                              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

Wind Instrument: A challenge/request

This is a poem by Tagore called 'Banshi', translated into English. At the surface, it reflects the isolation of a penurious young man in Calcutta; but it is also about the loss an urbanite feels as he lives separate from his country roots, and the harmony we miss due to being away from nature.

I enjoyed it a lot: how topical the theme is and how contemporary a feel it has, for something written about a century ago. The wry tone, the Haiku-like sensibility of nature and seasons are appealing. Note how the oppressiveness the monsoon evokes in him is so well laid out- as is the denouement that lifts that weight.

The translator, Mr. Kaiser Haq, has done an excellent job. This is from a fairly recent  anthology of Tagore that I acquired a couple of years ago.



The translation challenge: I thought this poem would give the elder Singampallis a Telugu translation challenge, if they feel like it. Gopal babai? G Pinni? SLN?

Wind Instrument

       Kinu Goalla Lane:
ground-floor room---grilled window---
       in a two -storey house
             right  on the road.

The walls damp---
      plaster crumbling in places,
           lichened patches.

Pasted in the door---
     label from a bolt of long-cloth,
           bearing an image of
     Ganesh, fulfiller of worldly desires,

One other creature
    shares the room rent free---
a gecko. We differ in this---
    it never wants food.

    A salary of 25 rupees---
           junior clerk in a trading house.
I get my meals
    at the Dattas',
           tutoring their son,
    go to Sealdah station
           to while away evenings---
                 saves on fuel for the lamp ---

amidst the rhythmic noise of engines
     shrill whistles,
           bustle of travelers,
                 shouts of porters,
            then at ten-thirty
get back to the dark room's lonely stillness

An aunt--father's sister-- lives in a village
     on the Dhawaleswari river.
a match was arranged between her brother-in-law's daughter
             and this wretch.
The time fixed was auspicious, as was presently proved---
      That's when I ran away.
             Lucky escape for the girl---
                   me too.
But though she didn't come to live my house
      she often appeared in my consciousness---
             in a sari of Dhaka cotton, sindur on her forehead.
                   At the monsoon's height
             spending on trams goes up,
and still there are occasional deductions from the salary.
      At the bend in the lane---
             mounting piles
of mango peels and stones
      jack-fruit cores,
             waste from gutted fish,
dead kittens---
     and heaven knows what other rubbish
The umbrella is like my depleted salary---
             lots of holes.
My office wear
      is like Gopikanta Goshai's soul,
             ever steeped in rasa.
On entering the damp room
      the dark shadow of rain
             is like an animal caught in a trap---
      knocked unconscious, inert.
Day and night, it seems, I am shackled hand and foot
             to a half-dead world.

At the mouth of the lane lives Kanta Babu---
      long, neatly parted hair,
             large eyes,
                   artistic bent.
      His hobby, playing the cornet.
Every now and then
             the notes float
                    in the lane's horrid air---
sometimes deep at night,
             in the twilight before dawn,
       amidst the afternoon's play of light and shade.
             Suddenly one evening
the Sindhu-Barwa raga strikes up---
       the skies resound
             with the  perennial lament
                     of separated lovers.

At once it's clear--
              that the lane is an illusion
like the things described
                    in a drunken delirium.
      Suddenly I feel it in my heart---
there is no difference
               between Badshah Akbar
                    and Haripada the lowly clerk.
Borne on the plaintive tones of the wind instrument
     Tattered umbrella and royal canopy
              rise together
                    towards heavenly Baikuntha.

In the eternal sunset--
     where the music is true
              the Dhawaleswari flows on,
its banks in the thick shade
     of tamal trees----
and in the courtyard she is waiting,
     in a sari of Dhaka cotton, sindur on the forehead.

***

ఓం నమఃశివాయ

నేను భవుడిని                నేను భర్తను                     నేను మూలాన్ని
నేను ధవుడిని                నేను కర్తను                      నేను  శూలాన్ని
నేను సదాశివుడిని          నేను హర్తను                    నేను కాలాన్ని,కాలుడిని ,కాలజ్ఞుడిని

నేను శ్రుతిని                    నేను శాంతిని                   నేను గుణాన్ని                    
నేను కృతిని                     నేను కాంతిని                  నేను గణాన్ని  
నేను ప్రకృతిని                  నేను జవాన్ని                 నేను  శరణాన్ని
నేను జాగృతిని                 నేను జీవాన్ని                 నేను కారణాన్ని ,కారణభూతాన్ని                                                                              భూతనాధుడిని


 కపాలపాత్రధారిని            అనంగభస్మకర్తను              నేను జంగాన్ని
 జపాలసూత్రధారిని          కనంగవిశ్వభర్తను              నేను జంగమాన్ని
 చరింతు రుద్రభూమిని     వాసం హిమవన్నగం          నేను స్థావరాన్ని
 చతుర్వేదగామిని            నగ మహాపన్నగం              నేను దత్తవరాన్ని


  అజాతశత్రువును           విశ్వచక్షువును
  శత్రుంజయుణ్ణి              ఆదిభిక్షువును
                                     మోక్షప్రదాతను  


                                                    తపించి రక్ష పొందరే
                                                    జపించి మోక్షమొందరే
                                                     హరహర మహాదేవ